Յօդուածներ

ԳՐԻԳՈՐ ԽԼԱԹԵՑԻԻ (ԾԵՐԵՆՑ) ՆԱՀԱՏԱԿՈՒԹԵԱՆ 600-ԱՄԵԱԿԸ  (1)

    Ամենայն հաւանականութեամբ շա՛տ տարօրինակ եւ արտասովոր պիտի թուի  այսպիսի ոգեկոչում մը։  600-ամեա՞կ։ Եւ մանաւանդ՝ ո՞վ է սա Գրիգոր Խլաթեցին, ո՞վ է սա Ծերենցը, որ ապրեր է մեզմէ վեց-վեցուկէս դար առաջ...։ Մեր ժողովուրդին ընթերցասէր այն խաւը, որ քիչ-շատ ծանօթ է հայ գրականութեան ու անոր դասական գործերուն, «Ծերենց» անունին ետին ապահովաբար պիտի յիշէ արեւմտահայ նշանաւոր վիպագիր Ծերենցը  (բուն անունով՝ տոքթ. Յովսէփ Շիշմանեան, 1822-1888)։ Շատե՜ր կարդացեր են բնիկ պոլսեցի այս արժէքաւոր արձակագրին երեք  նշանաւոր վէպերէն մէկն ու մէկը. «Թորոս Լեւոնի»-ն, «Երկունք Թ. դարու»-նն կամ «Թէոդորոս Ռշտունի»-ն։ Երեքն ալ վայելած են լայն ժողովրդականութիւն ու երեքն ալ կը ներկայացնեն  վիպական սեռի պատմական ճիւղը։ Այսինքն՝ հայոց պատմութեան կարեւոր մէկ  ժամանակաշրջանի վիպականացած տարբերակը։ Այսպիսի վէպերու ընթերցումը ունի կրկնակի օգտակարութիւն. թէ՛ ըմբոշխնած կ'ըլլաս գեղարուեստական արձակ մը, թէ՛ ալ մանրամասնօրէն դիտած ու պեղած կ'ըլլաս հեռաւոր անցեալի  պատմութեան ինչ-ինչ մանրամասնութիւնները…։ Բայց իմ վերնագրին մէջ յիշուած Ծերենցը առնչութիւն չունի այս բոլորին հետ։ Ան ո՛չ վիպագիր է, ո՛չ ալ պատմագիր։ Ան միջնադարեան կրթական աշխոյժ գործիչ  մըն է ու բազմաբեղուն մատենագիր մը. մէկը` հայ ժողովուրդի ծոցէն ծնած այն համբուրելի նուիրեալներէն, որոնք խաւարի  դարերուն մէջ ու քաղաքական խիստ աննպաստ պայմաններու տակ առկայծ  պահեցին Հայ Մշակոյթի ջահը…։...

Read moreDetails
Page 31 of 90 1 30 31 32 90