Նոր Հաճընի Կիլիկիայի հայերի պատմութեան թանգարանի 47-ամեայ տարեգրութեան մէջ առանձնայատուկ եւ յիշարժան էր Նոյեմբերի 4-ը. ՀՀ ԿԳՄՍ նախարարութեան կողմից յայտարարուած «Աջակցութիւն մշակութային ժառանգութեան պահպանմանն ու հանրահռչակմանը» դրամաշնորհային ծրագրով «Այ Իքս-Թեք» ընկերութեան կողմից իրականացուած «Լրացուած իրականութեան փորձառութիւններ՝ Հաճընի հերոսամարտի 105-ամեակի հանրահռչակում» ծրագրի շնորհահանդէսն էր:
Միջոցառմանը ներկայ էին ՀՀ ԿԳՄՍ նախարարութեան ներկայացուցիչներ Անահիտ Ատեանը, Գոհար Սայեանը, Նոր Հաճընի համայնքապետարանի աշխատակիցները, «Այ Իքս-Թեք» ընկերութեան տնօրէն Արման Աթոյեանը եւ նախագծերի ղեկավար՝ Արուսեակ Տատիեանը, տէր եւ տիկին Ստեփան եւ Մարօ Շորճեանները, Հաճըն հայրենակցական միւթեան Հայաստանի մասնաճիւղի ատենապետ Յովհաննէս Գրիգորեան-Ճարպիկեանը, Նոր Հաճընի «հ1» հիմնական դպրոցի տնօրէն Կարիկ Աբրահամեանը, մանկավարժներ, աշակերտներ, կրթամշակութային հաստատութիւնների ղեկավարներ, ինչպէս նաեւ հայաստանաբնակ հաճընցիներ եւ նորհաճընցիներ:
Արուսեակ Տատիեանը ներկաներին հանգամանալից ներկայացրեց ծրագրի բովանդակութիւնը: Այցելուները թանգարանում այսուհետ կարող են տեսնել AR` լրացուած իրականութեան երկու փորձառութիւններ՝ Հաճընի՝ 1920թ. ինքնապաշտպանութեան զինուորական ուժերի ընդհանուր հրամանատար Սարգիս Ճեպեճեանի 3D անիմացուած կերպարը եւ փոխհրամանատար Արամ Կայծակի «Վրէժ» խմբի 2D անիմացիան: ARLOOPA յաւելուածի միջոցով համապատասխան պատկերը սքանաւորելուց յետոյ Ս. Ճեպեճեանի եռաչափ պատկերը յայտնւում է թանգարանի միջավայրում, այցելուները կարող են միաժամանակ տեսնել նրան եւ լսել զինուորներին ուղղուած նրա եռալեզու (հայերէն, անգլերէն, սպաներէն) կոչը: Միւս դէպքում, դարձեալ ARLOOPA յաւելուածի միջոցով սքանաւորւում է «Վրէժ» խմբի նկարը եւ զինուորները միաբերան երգում են «Օդանաւ եկաւ …» քայլերգը (կատարող՝ Պերճ Նագգաշեան):
Ի՞նչ արդիւնքներ են ակնկալւում այս ծրագրից եւ ստացուած արտադրանքը ինչպէս կը խթանի թանգարանի հետագայ գործունէութիւնը:
- Թանգարանում ժամանակակից գործիքակազմերի կիրառմամբ այսուհետ գործելու է պատմական ժառանգութիւնը հանրահռչակող նորարարական ցուցադրութիւն, որը հնարաւորութիւն կու տայ ընդգծելու Հաճընի 1920թ. 8-ամսեայ հերոսամարտի պաշտպանների հերոսականութիւնը եւ դիմադրական ոգին՝ նրանց ունենալով որպէս անձնազոհութեան, ազատասիրութեան հայրենասիրութեան լաւագոյն օրինակներ՝ ի տես ներկայ եւ ապագայ սերունդների: Այն կը կրի կրթական եւ ճանաչողական բնոյթ:
- Ժամանակակից արհեստագիտութիւնների եւ դրանց գործիքակազմի կիրառումը թանգարանում հնարաւորութիւն կու տայ համապատասխանեցնել թանգարանի գործունէութիւնը արդի ժամանակի պահանջներին:
- Թանգարանային փոխգործուն ցուցադրութիւնը ներկայացուելու է նորովի, հետաքրքրաշարժ եւ առաւել գրաւիչ այցելուների՝ յատկապէս դպրոցականների համար:
- Թանգարանում կը կիրառուի պատմութիւն պատմելու նոր եղանակ:
- Թանգարանային նիւթի անիմացիոն արտայայտչամիջոցը տպաւորիչ կը դարձնի հերոսամարտի նկարագրութիւնը՝ այցելուին տեղափոխելով պատմական միջավայր՝ մասնակիցը դարձնելով ինքնապաշտպանական դրուագներին:
2025թ. մինչ այս օրը թանգարան է այցելել շուրջ 4222 այցելու: Ակնկալում ենք, որ նման արհեստագիտութիւնների կիրառմամբ պայմանաւորուած զգալիօրէն կ’աւելանայ այցելուների թիւը:
Միջոցառման աւարտին Նոր Հաճըն համայնքի ղեկավար Գագիկ Մաթեւոսեանի անունից շնորհակալագրեր յանձնուեցին ՀՀ ԿԳՄՍ նախարարութեանը եւ «Այ Իքս-Թեք» ընկերութեանը:
ՀՀ ԿԳՄՍ նախարարութեանը յայտնում ենք մեր խորին շնորհակալութիւնը՝ կարեւորագոյն այս ծրագիրը Կիլիկիայի հայերի պատմութեան թանգարանում կեանքի կոչելու համար: Հիւրերը մեծ բաւականութեամբ հեռացան թանգարանից՝ մաղթելով նորանոր գաղափարների եւ ձեռնարկների իրագործում:
