Ժամանակէ մը ի վեր, ընկ. դոկտ. Եղիկ Ճէրէճեան լիբանանահայ մտաւոր շրջանակներէն կը զգացնէր իր խորհրդաւոր բացակայութիւնը։ Լուռ էր պատմաբանը, լուռ էր նախկին պատգամաւորը, չէր խօսեր այն գրիչը, որ տարիներ շարունակ իր վերլուծական մտքով եւ ազգային գաղափարական հաւատքով հարստացուցած էր մեր քաղաքական ու պատմագրական դաշտը։
Այդ լռութիւնը վերջապէս իր բացատրութիւնը գտաւ։
Մեր խմբագրատան սեղանին հասաւ անոր նոր աշխատասիրութիւնը՝ «Ս. Սապահ-Գիւլեան», հինգերորդ հատորը «Հրասիրտները» մատենաշարէն։
Հնչակեան պատմագրութեան ջահակիրը այս անգամ կը բերէ նոր լուսաւոր անուն մը մեր ազգային յիշողութեան բեմին վրայ։
Ստեփան Սապահ-Գիւլեան՝ միտքի մարդ, համոզումներու մարտիկ, հրապարակագիր եւ հաւասարակշռուած տեսաբան։ Անոնց դասէն, որոնց զէնքը խօսքն էր եւ գաղափարը՝ անսասան։
Ընկեր դոկտ. Ճէրէճեան, իր սովորական հետեւողականութեամբ, բացած է աղբիւրներու դռները՝ յստակօրէն վեր հանելով Սապահ-Գիւլեանի քաղաքական սթափութիւնը, որպէս այն սակաւաթիւ առաջնորդներէն, որ դեռ նախքան Եղեռնը կրցած էր տեսնել թրքական ազգայնամոլութեան մղումները եւ առանց երկմտելու ահազանգած էր իր ժողովուրդին։
Հատորը, բաղկացած 432 էջէ, կը ներառէ Սապահ-Գիւլեանի քաղաքական, կուսակցական, տեսական եւ հրապարակագրական դերն ու ներդրումը։
Հատորը համեմուած է խմբագիր Աւետիս Ռազմիկի յառաջաբանով, իսկ էջադրումն ու սրբագրութիւնը կատարած է թորոնթոբնակ ընկ. Եփրեմ Թոքճեան։
Այս նոր հրատարակութեամբ դոկտ. Եղիկ Ճէրէճեան դարձեալ կը հաստատէ իր անսպառ եռանդը։ Ուրեմն, լռութիւնը, կը թուի, եղած է խորհման, նոր արխիւներ հետամտելու եւ պատմական այս կոթողի վերծանումի շրջան։
«Արարատ» իր խորին գնահատանքը կը յայտնէ ընկեր դոկտ. Եղիկ Ճէրէճեանին՝ իբրեւ Հնչակեան պատմագրութեան եզակի դէմք եւ ազգային յիշողութեան կամաւոր պահապան։
Վարձքը կատար։
