14 Հոկտեմբեր 1794-ին, Հնդկաստանի Մատրաս քաղաքը տեսաւ հայ առաջին պարբերաթերթին՝ «Ազդարար»-ի լոյսը, Յարութիւն քհնյ. Շմաւոնեանի նախաձեռնութեամբ։ Այդ օրուան ծնունդով սկիզբ առաւ հայ տպագիր մամուլի պատմութիւնը, որ դարերու ընթացքին դարձաւ մեր ազգային մտքի, լեզուի ու մշակոյթի բեմահարթակը։
Հայրենի կառավարութիւնը 2004-ին, 16 Հոկտեմբերը հաստատեց որպէս Հայ Մամուլի Օր, ի նշան հայ մամուլի մեծ առաքելութեան գնահատման։
19-րդ դարուն հայ մամուլը ապրեցաւ աննախադէպ ծաղկում՝ տասնեակներու փոխարէն հասնելով հարիւրաւոր թերթերու եւ պարբերաթերթերու։ Թիֆլիսը, Պոլիսը, Պէյրութը, Փարիզը եղան հայ մամուլի կեդրոններ, ուր լոյս տեսան «Մասիս», «Մշակ», «Հնչակ», «Արեւելք», «Դրօշակ» եւ տասնեակ այլ պարբերաթերթեր։ Նաեւ Մխիթարեան հայրերը իրենց «Բազմավէպ»-ով ու «Հանդէս ամսօրեայ»-ով կերտեցին հայ մշակութային ոսկեդարը։
Բազմաթիւ գաղափարական հոսանքներու կողքին, կուսակցական մամուլը դարձաւ ազգային ինքնագիտակցութեան ձայնասփիւռ՝ «Հնչակ»-էն մինչեւ «Դրօշակ», «Կայծ» եւ «Նոր Խօսք»։
Սակայն 21-րդ դարու պատերազմները, տնտեսական տագնապները, արդիական միջոցներու զարգացումը եւ ընթերցող հասարակութեան նուազումը ծանր փորձութիւններ պատճառեցին հայ մամուլին։ Այսօր ալ, համացանցային տարերքին դիմաց, հայ մամուլը կը մղէ գոյամարտ՝ պահելու իր արժանապատիւ տեղը։ Այնուամենայնիւ, հայ մամուլի կրակը չի մարիր։ Պէտք չէ մարի: Մեր հիներէն ժառանգած սկզբունքներուն նկատմամբ հաւատարմութիւնը, բարեբախտաբար, կը մնայ անխախտ եւ ոգեւորիչ:
Գաղափարական մամուլի սպասարկուները, անկախ իւրաքանչիւրի գրաւած պաշտօնէն, կը կազմեն մէկ ամբողջութիւն՝ խմբագիր, գրաշար, էջադրող, տպագրիչ, ցրուիչ… այս բոլորի ներդաշնակ գործակցութիւնն է, որ կը պահպանէ մամուլին կենսունակութիւնը։ Անոնց կը միացնէ այն անշահախնդիր նուիրումը, որ շահադէտ աչքերէ կը թուի «սեւ աշխատանք», բայց իրականութեան մէջ դաստիարակիչ ու լուսաբեր առաքելութիւն մըն է։ Նիւթական վարձատրութիւնը չէ անոնց ներշնչողը, այլ այն ուխտեալ պարտաւորութիւնը՝ մամուլի խօսքը հասցնել աւելի արագ, աւելի հեռու, ժողովուրդին սրտին։ Թերթի իւրաքանչիւր համարի շտապ ու կանոնաւոր բաշխումը անոնց համար կը նշանակէ նուաճում մը ի սպաս ճշմարտութեան։
Այս խորհրդանշական օրը, կը խոնարհինք հայ մամուլի բոլոր նուիրեալներուն դիմաց՝ գրիչի, խօսքի ու հաւատքի զինուորներուն։
Շնորհաւոր ըլլայ Հայ Մամուլի Օրը։
Թող հայ մամուլի կրակը մնայ անշէջ՝ ի փառս հայ մտքին, հայ խօսքին եւ հայ հոգիին։
