Փաստաբանները վկայական ունին համալսարանէն եւ արտօնագիր պետութենէն, որպէսզի սուտ խօսին: Եթէ սուտ բառը հաճելի չեղաւ, թեթեւցնելու համար ըսենք՝ իրականութիւնը խեղաթիւրելու: Ոճրագործը՝ զոհ, զոհն ալ ոճրագործ ներկայացնելը ոչ միայն իրենց պարտականութիւնն է, այլեւ՝ պարտաւորութիւնը:
Քաղաքականութեամբ զբաղողներուն մեծամասնութիւնն ալ ի պաշտօնէ (եւ անձնական շահերէ մղուած), պարտաւոր է ստել, խեղաթիւրել, հակաճառել եւ մասամբ նորին:
Ահա թէ ինչու քաղաքական մարդոց մեծամասնութիւնը փաստաբաններ են:
Աւելի քան 20 տարիէ, կապս գրեթէ լմա՛ն կտրած եմ հեռուստացոյցին (TV-ին) հետ, մանաւա՛նդ տեղականներուն: Բոլորն ալ այս կամ այն կողմի քաղաքականութեամբ զբաղող «սիրեցեալներուն» ստաբանութիւններուն բանբերն են: (Ես սիրեցեալ ըսի, դուք հակառակը հասկցէք):
Ընդհանրապէս քիչ են քաղաքականութեամբ զբաղող պարկեշտ ու ազնիւ գործիչները, հազուագիւտ են, դժուար գտանելի, բայց անշուշտ որ բացառութիւններ եղա՛ծ են, կան ու պիտի ըլլան: Յարգանքս բոլորին:
Իմ կարծիքով, այդ բացառութիւններէն մին էր, Լիբանանի խորհրդարանի երկարամեայ նախկին նախագահը, հայասէր՝ Հուսէյն էլ-Հուսէյնին:
Բիւր յարգանք իր վաստակին:
ԵՈՒՆԻՖԻԼ
Վերջերս, դիպուածով, համացանցէն իմացայ թէ քուլիսներու ետին համաձայնութիւն կայ վերջ տալու ՄԱԿ-ի միջազգային ուժերու ԵՈՒՆԻՖԻԼ-ի կեցութեան, որոնք աւելի քան 45 տարիէ կը հսկեն հարաւային Լիբանանի սահմանները:
Նման քայլ մը կտրո՛ւկ կերպով ի վնաս Լիբանանին է: Ըստ երեւոյթին, պատմութիւնը անգամ մը եւս կը կրկնէ ինքզինք: Նոյնը պատահած էր 1980-ականներուն: Բայց այդ օրերուն, փրկագործ աշխատանք մը տարած էր սովետահայ հայրենակից մը, հայասէր Հուսէյն էլ-Հուսէյնիի բարեխօսութեամբ: Երկուքով կրցած էին ձախողցնել Լիբանանի դէմ ըլլալիք դաւադրութիւնը եւ յաջողած՝ երկարաձգել ԵՈՒՆԻՖԻԼ-ի կեցութիւնը:
ՀԱՅԱՍԷՐԸ
Մինչեւ ծուծը հայասէր էր Լիբանանի խորհրդարանի երկար տարիներու նախկին նախագահ, հանգուցեալ Հուսէյն էլ-Հուսէյնին:
Բառին բուն առումով ՊԵՏԱԿԱՆ ՄԱՐԴ:
Լիիրաւ լիբանանասէր:
Հեռու էր համայնքային-յարանուանական նեղմիտ մտածողութենէ: Լիբանանի ամբողջականութիւնը պահպանող նուիրեալ քաղաքագէտ մը:
Առիթով մը, երբ բարձրագոյն դիրքով օտար դիւանագէտ մը կ’ակնարկէ՝ ըսելով. «Դուք շիաա համայնքի առաջնորդն էք (զաաիմ)», կը սրբագրէ. «Ես բոլո՜ր լիբանանցիներուն պատկանող խորհրդարանին խօսնակն եմ միայն»: Անգլերէնով՝ speaker (խօսնակ), արաբերէնով՝ ռաիս (նախագահ):
Երկար տարիներ, լիբանանահայ համայնքը պետականօրէն մեծագոյն փոքրամասնութիւնն էր: Իր օրերուն, հայերը դարձան Լիբանանի 7-րդ մեծագոյն համայնքը:
Ազնիւ բարեկամի մը միջոցաւ, զինք եւ իր ազնուափայլ տիկինը մօտէն ճանչնալու առիթն ու պատիւը ունեցած էի, մտերիմներ ըլլալու աստիճան: Շատ յաճախ, ճաշասեղանի շուրջ, Աստուծոյ պարգեւած աղն ու հացը բաժնած էինք միասին:
Հաւանաբար, վստահութիւնն ալ շահած ըլլալու էինք, որ շատ անգամ մեր հետ կը բաժնէր քուլիսներու ետին եղած անցուդարձերը:
Հետաքրքրական էր ԵՈՒՆԻՖԻԼ-ի կեցութիւնը նորոգելու հետ կապուած դէպքը:
ՍՈՎԵՏԱՀԱՅԸ
Այսօրուան նման, 1980-ականներուն, ՄԱԿ-էն ներս, Արեւմուտքէն եկող ձայներ կային միջազգային ուժերու առաքելութեան վերջ տալու համար:
Հուսէյն էլ-Հուսէյնի կ’որոշէ կողմնացոյցը շրջել եւ դիմել Արեւելքին՝ Սովետական միութեան: Պաշտօնական այցելութեամբ մը կը մեկնի Մոսկուայ, Լիբանանի մտահոգութիւններն ու թեզը սովետ ղեկավարներուն ներկայացնելու համար:
«Միջին Արեւելքի թղթածրարի ծալքերուն բանիմաց, մեր մասնագէտը սովետահայ է, Երեւան կը բնակի», կ’ըլլայ Մոսկուայի պատասխանը:
Իրապէս ալ, Հուսէյնի Երեւան այցելելով կը հանդիպի մեր հայրենակիցին: (Յիշողութիւնս կը դաւաճանէ, չեմ յիշեր անուն-ազգանունը):
Երեւանաբնակ մեր սովետահայը ՄԻԱ՛ՅՆ մտիկ կ’ընէ զինք: Ո՛չ մէկ ակնարկութիւն, ո՛չ մէկ անդրադարձ:
Հուսէյնի Երեւանէն հազիւ Մոսկուայ վերադարձած, Սովետական միութեան արբանեակ երկիրները՝ Լեհաստան, Պուլկարիա եւ այլն, կը սկսին ձայներ բարձրացնել ՄԱԿ-էն ներս: Մին պատրաստակամութիւն ցոյց կու տայ 3000 հոգինոց բանակ տրամադրելու, միւսը՝ միլիոնաւոր տոլար եւ այլն:
«Ես տակաւին Մոսկուայ էի, Պէյրութ չէի վերադարձած, խորհրդարանի քարտուղարութիւնը զանգեց՝ ըսելով, որ Արեւմուտքի մեծագոյն պետութեան դեսպանը ինծի հետ հանդիպելու համար շատ աճապարանօք ժամադրութիւն խնդրած է»,- կ’ըսէր Լիբանանի խորհրդարանի հայասէր նախագահը,- «անմիջապէս որ Պէյրութ վերադարձայ, հանդիպեցանք ու իրենց դրական կեցուածքը փոխանցեցին մեզի: Այսպիսով յաջողեցանք վերանորոգել եւ երկարաձգել ԵՈՒՆԻՖԻԼ-ի կեցութիւնը»:
Սովետահային եւ հայասէրին փրկագործ աշխատանքին շնորհիւ, կ’երեւի հոգին սուրբը իջած էր ՄԱԿ-ը իրենց թեւին տակ առած Արեւմուտքի երկիրներուն եւ իրենց «սիրեցեալ» ղեկավարներուն վրայ:
Վստա՛հ նկատեցիք, սիրեցեալ բառը չակերտներու մէջ էր:
Խնդրե՛մ, «սիրեցեալ»ը, սիրեցեալ չհասկնաք:
